sawiji
Wonten ing filosofi kejawen, piwulang kang kawentar lan kadhawuhake déning para guru sepuh yaiku:
“Sawiji, Greget, Sengguh, Ora Mingkuh.”
Sanadyan ringkes, tembung papat punika ngandhut makna jero tumrap laku spiritual lan gesang saben dinten.
Sawiji: Nyawiji tanpa Pecah
Sawiji tegesipun nyawiji — kabeh gegayutan batin, pikir, roso, lan tumindak nyawiji dadi siji tujuan. Wong kang sawiji, boten keseret déning pikiran kang pecah, ora ucul saka rasa, lan ora kélangan arah.
Manembah kanthi sawiji: atiné nyawiji marang Sing Gawe Urip.
Nyambut damel kanthi sawiji: ora gampang kabotan rasa.
Urip kanthi sawiji: boten pecah antarane ngelmu lan laku.
Sawiji punika dasar tumrap kawicaksanan. Wong kang sawiji, batiné kukuh lan resik, awit kabeh sing ditindakake dumunung saka batin sing jembar.
Greget: Semangat Roso Kang Tembus Wates
Greget ora ateges mung semangat, nanging rasa gegebuging urip kang tuwuh saka pangerten batin. Greget mbangun daya kanggo mlaku, daya kanggo nglakoni, daya kanggo narik kawigatening langit lan bumi.
Wong greget nindakaké laku kanthi gething.
Wong greget ora males, ora kendho, nanging tanggap ing laku.
Greget tanpa sawiji bisa dadi ambisi kosong. Nanging greget bareng sawiji marakaké urip — urip kang murub tanpa ngobong, urip kang padhang tanpa silau.
Sengguh: Eling Lan Ngerti Batas
Sengguh tegesipun percaya dhiri, nanging boten adigang, adiguna, adiguna. Wong sengguh ngerti wewengkoné, bisa ngendhalèkaké kawicaksananing roso.
Sengguh dudu sombong, nanging pinter rumangsa.
Wong sengguh ngerti bilih kawruh dudu kang paling dhuwur, nanging malah dadi titikan dhuwur kang kudu diuri-uri.
Sengguh ngelingaké kita supaya ugahari, andhap asor, nanging teges lan tanggap. Saka sengguh, lair pangajab kanggo ndandani awak, dudu kanggo ngadili liyan.
Ora Mingkuh: Teteg Ing Laku
Ora mingkuh punika teguh, ora nyuda, ora uwal saka laku lan janji batin. Wong ora mingkuh iku kang tetep mlaku sanajan dalan peteng, tetep ndedonga nalika atiné sepi, tetep ngajèni urip sanajan remuk.
Ora mingkuh tegese eling marang asal lan tujuan.
Tegese setya marang laku, sanajan dudu dalan kang gampang.
Ora mingkuh yaiku wujud paling sejati saka kasetyan batin, kaya geni kang tetep murub ing petengé wengi.
---
Papat Dadi Pancer: Laku Kang Manunggal
Sawiji, greget, sengguh, lan ora mingkuh dudu piwulang sing kapisah, nanging salin gumelut, dadi telon siji. Saka sawiji ana greget, saka greget ana sengguh, saka sengguh ana ora mingkuh.
Punika papat pilar laku sejati wong Jawa — dudu kanggo ndandani donya, nanging kanggo ndandani awake dhewe, ngadhep marang Gusti kanthi jembar ati, resik roso, lan kuat laku.
> “Wong kang sawiji bakal greget.
Wong kang greget kudu sengguh.
Wong kang sengguh ora bakal mingkuh.”
Komentar
Posting Komentar